កម្ពុជា និងថៃ ឈ្លោះប្រកែកគ្នាម្តងទៀតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ជុំវិញជម្លោះព្រំដែន

កម្ពុជា និងថៃ ឈ្លោះប្រកែកគ្នាម្តងទៀតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ជុំវិញជម្លោះព្រំដែន

(ខាងលើស្តាំ)៖ តំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារនៅលើភ្នំដងរែក (ការពង្រីកពីផែនទីដែលទទួលស្គាល់ដោយតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២)។ គណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន និងសៀម។ (ខាងក្រោមឆ្វេង)៖ លោក កែវ ឈា តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍កម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំរូបមន្ត Arria របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ កាលពីថ្ងៃសុក្រ។ លោក ឆឺដឆៃ ឆៃវៃវីដ (ស្តាំ) តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍ថៃប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ។

សង្ខេប៖ បេសកជនកម្ពុជា និងថៃ បានផ្លាស់ប្តូរអំណះអំណាងផ្នែកច្បាប់លើការអនុលោមតាមសន្ធិសញ្ញា និងការដោះស្រាយជម្លោះ ដែលគូសបញ្ជាក់ពីភាពតានតឹងដែលបន្តកើតមាន ដែលបណ្តាលមកពីជម្លោះទឹកដីដែលមិនទាន់ដោះស្រាយរបស់ពួកគេ នៅឯកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក។

តំណាងការទូតកម្ពុជា និងថៃ បានឈ្លោះប្រកែកគ្នាម្តងទៀតនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ខណៈដែលប្រទេសជិតខាងទាំងពីរនៅតែជាប់គាំងក្នុងជម្លោះព្រំដែន។

ខណៈពេលដែលកម្ពុជាបានប្រើភាសាផ្លូវច្បាប់ជំនួសឱ្យការចង្អុលម្រាមដៃ ដោយដាក់រឿងរ៉ាវជម្លោះរបស់ខ្លួននៅក្នុងកំណត់ត្រា ប្រទេសថៃបានឆ្លើយតបជាមួយនឹងសញ្ញាតបតវិញដើម្បីបន្សាបចំណុចរបស់កម្ពុជាដោយមិនបង្កើនជម្លោះ។

នៅថ្ងៃសុក្រ លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូត កែវ ឈា តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍នៃកម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ បានចូលរួមកិច្ចប្រជុំ Arria Formula របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពី “ការរក្សាភាពបរិសុទ្ធនៃសន្ធិសញ្ញាសម្រាប់ការរក្សាសន្តិភាព និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ” នៅទីស្នាក់ការកណ្តាលអង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងទីក្រុងញូវយ៉ក។

នៅក្នុងសុន្ទរកថារបស់លោក លោក ឈា បានគូសបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់នៃការគោរពយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះច្បាប់អន្តរជាតិ ជាពិសេសសន្ធិសញ្ញា និងអនុសញ្ញា ដើម្បីរក្សាសន្តិភាព និងស្ថិរភាពនៅលើពិភពលោក។

លោក​បាន​មានប្រសាសន៍​ថា «សន្ធិសញ្ញា​ផ្តល់​នូវ​ភាព​ប្រាកដប្រជា​ផ្នែក​ច្បាប់ និង​ការ​ទុកចិត្ត​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​ដែល​ចាំបាច់​សម្រាប់​ទំនាក់ទំនង​អន្តរជាតិ​ដែល​មាន​ស្ថិរភាព និង​សន្តិភាព និង​សន្តិសុខ​អន្តរជាតិ»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា គោលការណ៍​សំខាន់​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​អនុសញ្ញា​ទីក្រុង​វីយែន​ឆ្នាំ 1969 ស្តីពី​ច្បាប់​សមុទ្រ និង «ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​ជាប់​លាប់» ដោយ​យុត្តិសាស្ត្រ​នៃ​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ (ICJ)។

លោកបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់កម្ពុជាចំពោះការរំលោភលើសន្ធិសញ្ញា និងកាតព្វកិច្ចដែលមានผลผูกพันស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

លោក Chhea បានមានប្រសាសន៍ថា «ការអនុវត្តបែបនេះធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ភាពប្រាកដប្រជាផ្នែកច្បាប់ និងគោលការណ៍នៃ pacta sunt servanda និង uti possidetis juris» ដោយសំដៅទៅលើគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានពីរនៃច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលគ្រប់គ្រងរៀងៗខ្លួននូវលក្ខណៈចងភ្ជាប់នៃកិច្ចព្រមព្រៀង និងការកំណត់ព្រំដែនទឹកដីសម្រាប់រដ្ឋថ្មី។

លោក​បាន​បន្ថែម​ថា «ដូច​ដែល​បាន​ចែង​យ៉ាង​ច្បាស់​នៅ​ក្នុង​មាត្រា ២៦, ២៧ និង ៥៤ នៃ​អនុសញ្ញា​ទីក្រុង​វីយែន រដ្ឋ​មួយ​មិន​ត្រូវ​លើក​យក​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​មក​ប្រើ​ឡើយ។ រដ្ឋ​នោះ​ត្រូវ​លើក​យក​ច្បាប់​ផ្ទៃក្នុង​របស់​ខ្លួន និង​គោរព​តាម​គោលការណ៍​នៃ​សន្ធិសញ្ញា​សន្តិភាព»។

លោក ឈា បានអំពាវនាវដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធឱ្យដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយសន្តិវិធី រួមទាំងតាមរយៈការរៀបចំបន្ថែមស្របតាមជំពូកទី 6 និងទី 8 នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសកម្ពុជាស្វាគមន៍ចំពោះការប្តឹងផ្តល់ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ និងសុច្ឆន្ទៈក្នុងការអនុវត្តសេចក្តីសម្រេចរបស់ខ្លួន ស្របតាមមាត្រា 94.1 នៃធម្មនុញ្ញ។

លោក ឈា បានមានប្រសាសន៍ថា «កម្ពុជាជឿជាក់ថា អង្គការសហប្រជាជាតិ រួមទាំងអគ្គលេខាធិការ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ និងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់ការអនុលោមតាមសន្ធិសញ្ញា តាមរយៈការព្រមានជាមុន តម្លាភាព ការកសាងទំនុកចិត្ត និងការគាំទ្រដល់ការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ដោយហេតុនេះពង្រឹងសន្តិភាព និងសន្តិសុខអន្តរជាតិ»។

ក៏មានវត្តមាននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះជាកិត្តិយសដល់អ្នកការទូតវេណេស៊ុយអេឡា លោក Diego Arria គឺលោក Cherdchai Chaivaid ឯកអគ្គរដ្ឋទូត និងជាតំណាងអចិន្ត្រៃយ៍នៃប្រទេសថៃប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ។

ថ្លែងបន្ទាប់ពីសមភាគីកម្ពុជារបស់គាត់ភ្លាមៗ លោក Cherdchai បានអះអាងថា សន្ធិសញ្ញា និងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ មិនមែនជាឧបករណ៍សម្រាប់វិវាទនយោបាយ ឬការបកស្រាយជ្រើសរើសនោះទេ។

លោក​បាន​មានប្រសាសន៍​ថា «ការ​បែងចែក​ការរំលោភ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ត្រូវតែ​ផ្អែក​លើ​ការពិត​ដែល​បាន​ផ្ទៀងផ្ទាត់ ហើយ​ត្រូវ​ដោះស្រាយ​តាមរយៈ​យន្តការ​ដែល​បាន​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ដោយ​រដ្ឋ មិនមែន​តាមរយៈ​ការ​បញ្ឆោត​ដោយ​គណៈប្រតិភូ​នោះទេ»។

លោក Cherdchai បានបង្ហាញពី «ការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងពេញ���ំហឹង» របស់ប្រទេសថៃចំពោះធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងចំពោះច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ បានបដិសេធវិធីសាស្រ្តដែលអនុវត្តច្បាប់ដោយជ្រើសរើស មិនអើពើនឹងបរិបទ ឬមិនអើពើនឹងការទទួលខុសត្រូវរបស់គ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ។

លោក​បាន​មានប្រសាសន៍​ថា «ការ​រក្សា​ភាព​ពិសិដ្ឋ​នៃ​សន្ធិសញ្ញា​ទាមទារ​ឱ្យ​មាន​ការ​អនុវត្ត​តាម​ជា​សកល និង​ដោយ​សុច្ឆន្ទៈ ដោយ​គ្មាន​ស្តង់ដារ​ពីរ។ មាន​តែ​ការ​គោរព​ទាំង​អក្សរសាស្ត្រ និង​ស្មារតី​នៃ​កាតព្វកិច្ច​ផ្លូវច្បាប់​របស់​យើង​ប៉ុណ្ណោះ ទើប​សន្តិភាព និង​សន្តិសុខ​អន្តរជាតិ​អាច​ត្រូវ​បាន​ថែរក្សា​យ៉ាង​ពិតប្រាកដ»។

លោក Cherdchai បាននិយាយថា ភាពពិសិដ្ឋនៃសន្ធិសញ្ញាអាចត្រូវបានគាំទ្រតាមរយៈការប្តេជ្ញាចិត្តជាបន្តបន្ទាប់។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា «ដូច​ច្បាប់​ក្នុង​ស្រុក​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ការ​អនុវត្ត​ដែរ សន្ធិសញ្ញា​អន្តរជាតិ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​សុច្ឆន្ទៈ និង​ភាព​ស៊ីសង្វាក់​គ្នា​របស់​រដ្ឋ​នានា​ក្នុង​ការ​គោរព​កាតព្វកិច្ច​របស់​ខ្លួន»។ «ទំនុក​ចិត្ត និង​ទំនុក​ចិត្ត​ពិបាក​កសាង ហើយ​កាន់​តែ​ពិបាក​ស្តារ​ឡើង​វិញ​នៅ​ពេល​ដែល​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ ប៉ុន្តែ​វា​នៅ​តែ​ជា​រឿង​មិន​អាច​ខ្វះ​បាន​សម្រាប់​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដូច្នេះ»។

ការប្រឈមមុខដាក់គ្នាស្រដៀងគ្នានេះរវាងលោក Chhea និងលោក Cherdchai ក៏បានកើតឡើងនៅក្នុងការជជែកពិភាក្សាបើកចំហរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិកាលពីសប្តាហ៍មុន។

មុនពេលជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ កើនឡើងដល់ការប៉ះទង្គិចគ្នាខាងយោធាពីរលើកក្នុងខែកក្កដា និងខែធ្នូរៀងៗខ្លួន កម្ពុជាបានស្នើដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់ទីក្រុងឡាអេ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់មួយ និងប្រាសាទចំនួនបីនៅក្នុងតំបន់ព្រំដែនដែលមានជម្លោះ។ កម្ពុជាក៏បានគ្រោងនឹងជជែកវែកញែកករណីនេះដោយផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៧ និងផែនទីពាក់ព័ន្ធ និងអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ ដែលប្រទេសទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាទាក់ទងនឹងការស្ទង់មតិ និងការកំណត់ព្រំដែនគោករបស់ពួកគេ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រទេសថៃបានទទូចឱ្យប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ ដូចជាគណៈកម្មាធិការព្រំដែនរួម (JBC) ខណៈពេលដែលអះអាងថា ខ្លួនមិនបានទទួលស្គាល់យុត្តាធិការរបស់ ICJ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៦០មក។

ថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំថ្ងៃសុក្រនេះផងដែរ លោក Zeid Ra'ad Al Hussein ប្រធានវិទ្យាស្ថានសន្តិភាពអន្តរជាតិ បានមានប្រសាសន៍ថា ការរំលោភបំពានសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិដោយចំហ គឺជាផលវិបាកនៃការស្វែងរកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មេដឹកនាំជាតិ។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា «អ្វី​ដែល​ហាក់​ដូច​ជា​ច្បាស់​ណាស់​សម្រាប់​ខ្ញុំ ដូច​អ្នក​ដទៃ​ដែរ គឺ​វត្តមាន​របស់​មេដឹកនាំ​ជាតិ ដែល​ជា​អកុសល​មួយ​ចំនួន​ធំ ដែល​ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​បន្ត​ផលប្រយោជន៍​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ស្នូល​របស់​ប្រទេស​ជាតិ​របស់​ពួកគេ ដែល​ពួកគេ​នឹង​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ដោយ​មិន​គិត​ពី​សន្ធិសញ្ញា​អន្តរជាតិ ឬ​ការ​ចំណាយ​កាន់​តែ​ទូលំទូលាយ»។

«ការចំណាយជាសកលដ៏ជ្រាលជ្រៅជាងនេះសម្រាប់ពួកគេគឺជាកត្តាមួយដែលនៅឆ្ងាយពេក ដែលជាការគណនាដែលប្រសិនបើចាំបាច់នឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅពេលក្រោយ»។

លោក Hussein បានព្រមានថា បើគ្មានការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិទេ ជម្លោះ និងវិបត្តិនឹងកើនឡើង ត្រួតស៊ីគ្នា និងក្លាយជាភាពវឹកវរ ដែលធ្វើឱ្យពួកវាពិបាកដោះស្រាយ។

លោកបានបន្ថែមថា «មានតែការគោរពធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះ ជាពិសេសកន្លែងដែលទាក់ទងនឹងសន្តិភាព រួមទាំងច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ហើយការធ្វើដូច្នេះឥឡូវនេះ ទើបអាចទប់ស្កាត់រឿងទាំងអស់នេះបាន»។

«ជាការពិតណាស់ វានឹងទាមទារប្រាជ្ញាពីអ្នកដែលដឹកនាំយើងទាំងអស់»។