កម្ពុជាត្រៀមខ្លួនសម្រាប់វិបត្តិជនភៀសខ្លួនតាមព្រំដែនដែលអូសបន្លាយយូរ
សេចក្តីសង្ខេប៖ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតកន្លែងអប់រំ មជ្ឈមណ្ឌលសុខភាព ទីកន្លែងសាសនា និងគម្រោងកសិកម្មនៅតាមជំរំនានា ដើម្បីចិញ្ចឹម និងការពារសុខុមាលភាពរបស់ជនភៀសខ្លួនក្នុងរយៈពេលវែង។
ខេត្តឧត្តរមានជ័យ/បន្ទាយមានជ័យ – ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការពិតដែលថា ប្រជាជនរាប់ម៉ឺននាក់ដែលផ្លាស់ទីលំនៅអាចនឹងស្នាក់នៅក្នុងជំរំអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ខណៈដែលអាជ្ញាធរកំពុងប្រណាំងប្រជែងផ្តល់ការអប់រំ ការថែទាំសុខភាព អាហារ និងជីវភាពរស់នៅដល់ជនភៀសខ្លួន ខណៈពេលដែលកំពុងបន្តកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកការទូតដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ បន្ទាប់ពីមានអរិភាពឆ្លងដែនជាច្រើនសប្តាហ៍ជាមួយប្រទេសថៃ។
បញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយដែលអាជ្ញាធរប្រឈមមុខគឺការរៀបចំកន្លែងសិក្សាសម្រាប់កុមារ។ ពួកគេក៏ត្រូវផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាព កន្លែងគោរពបូជា និងកសិដ្ឋានដើម្បីឲ្យប្រជាជនមានអាហារបរិភោគផងដែរ។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ មន្ត្រីការទូតនៅតែបន្តកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ បូរណភាពទឹកដី និងផលប្រយោជន៍ស្នូលរបស់កម្ពុជា ជាមួយនឹងដំណោះស្រាយដែលមានមូលដ្ឋានលើច្បាប់អន្តរជាតិ។
លោក ចាន់ រតនា អ្នកនាំពាក្យស្តីទីក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានមានប្រសាសន៍កាលពីម្សិលមិញថា រដ្ឋាភិបាលនៅតែប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងពេញទំហឹងក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជា តាមរយៈមធ្យោបាយការទូត។
លោក រតនា បានមានប្រសាសន៍ថា «បន្ទាប់ពីការចូលជាធរមាននៃបទឈប់បាញ់នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានបន្តកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងឥតឈប់ឈរ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាព បូរណភាពទឹកដី និងផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់កម្ពុជា តាមរយៈមធ្យោបាយការទូត ដោយផ្អែកលើធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ជាពិសេសគោលការណ៍មិនប្រើប្រាស់ ឬការគំរាមកំហែងដោយកម្លាំងក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះ និងការកំណត់ព្រំដែន ក៏ដូចជាច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើសិទ្ធិរស់រានមានជីវិតរបស់ជនស៊ីវិល»។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា វិធីសាស្រ្តរបស់កម្ពុជាគឺផ្អែកលើធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន ជាពិសេសគោលការណ៍មិនប្រើប្រាស់ ឬការគំរាមកំហែងដោយកម្លាំងក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះ និងបញ្ហាព្រំដែន ក៏ដូចជាច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ដោយសង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងខ្លាំងលើការការពារអាយុជីវិតរបស់ជនស៊ីវិល។
ឥឡូវនេះ កុមារអាចបន្តរៀននៅក្នុងថ្នាក់រៀនបណ្ដោះអាសន្ននៅជំរំសុវត្ថិភាពវត្តច័ន្ទស៊ីរតនារាម ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា
លោកស្រី រ៉ូតាណា បានមានប្រសាសន៍ថា ក្រសួង រួមជាមួយបេសកកម្មការទូតកម្ពុជាទូទាំងពិភពលោក បន្តជំរុញឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិផ្តល់ការគាំទ្រ និងអន្តរាគមន៍ ដើម្បីធានាថា ប្រជាជនកម្ពុជាដែលផ្លាស់ទីលំនៅទាំងអស់អាចវិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញដោយសុវត្ថិភាព ដោយមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងគ្មានការរារាំង។
កម្ពុជាបានអំពាវនាវម្តងហើយម្តងទៀតដល់ប្រទេសថៃឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពយោធា រួមទាំងការបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ជនស៊ីវិល ការបិទផ្លូវដែលរារាំងជនស៊ីវិលកម្ពុជាមិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេវិញ និងការរក្សាវត្តមានយោធាខុសច្បាប់នៅក្នុងភូមិដែលត្រូវបានរឹបអូសដោយកម្លាំង។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា រាជធានីភ្នំពេញក៏បានជំរុញឲ្យប្រទេសថៃសហការគ្នាក្នុងការពន្លឿនការងាររបស់គណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះកម្ពុជា-ថៃ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរដោយផ្អែកលើក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ដែលភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាពីមុន។
លោកស្រី រ៉ូតាណា បានបន្ថែមថា ក្រសួងនៅតែបន្តទំនាក់ទំនងជាមួយទីក្រុងបាងកកតាមរយៈបណ្តាញការទូតទ្វេភាគី ខណៈពេលដែលរក្សាការទំនាក់ទំនងគ្រប់កម្រិតជាមួយប្រទេសជាមិត្ត ដែលបានវិនិយោគក្នុងការស្តារសន្តិភាព និងស្ថិរភាពឡើងវិញរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ។
នៅកម្រិតតំបន់ កម្ពុជានឹងបន្តធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយហ្វីលីពីន ដែលជាប្រធានអាស៊ានឆ្នាំ២០២៦ ហើយនឹងប្រើប្រាស់យន្តការរបស់ប្លុកនេះ ដើម្បីជំរុញសន្តិភាព និងភាពសុខដុមរមនារយៈពេលវែងនៅក្នុងសហគមន៍អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ស្ថានបេសកកម្មអចិន្ត្រៃយ៍របស់កម្ពុជាប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិនៅទីក្រុងញូវយ៉ក និងទីក្រុងហ្សឺណែវ ក៏ដូចជាទៅកាន់អង្គការអន្តរជាតិដទៃទៀត បានផ្ញើសំណើជាផ្លូវការសម្រាប់អន្តរាគមន៍ និងបានជួបពិភាក្សាជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃស្ថាប័នសំខាន់ៗ រួមមានអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការយូណេស្កូ គណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិនៃកាកបាទក្រហម មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សជាន់ខ្ពស់ និងអ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីសិទ្ធិមានលំនៅដ្ឋាន។
យោងតាមក្រសួងមហាផ្ទៃ ប្រជាជនដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅចំនួន ៤.០៨៦ នាក់បន្ថែមទៀតបានវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ។ ក្នុងចំណោមមនុស្សជាង ៦៤០.០០០ នាក់ដែលត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេ ប្រហែល ៤៩០.០០០ នាក់បានវិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញហើយ ដោយបន្សល់ទុកមនុស្សចំនួន ១៥៥.៥០៦ នាក់នៅក្នុងជំរំ។
នៅជំរំជនភៀសខ្លួនវត្តបាតជើង ក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ កសិដ្ឋានដាំបន្លែមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងស្រុកចុងកាល់ ដើម្បីផលិតបន្លែរហូតដល់មួយតោនក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីជួយចិញ្ចឹមគ្រួសាររាប់ពាន់គ្រួសារដែលកំពុងជ្រកកោននៅក្នុងតំបន់នោះ។
វត្តបាត់ថ្កូវ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលជម្លៀសដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់យោធាថៃមកលើកម្ពុជា។ ជំរំនេះបានទទួលយកគ្រួសាររាប់រយដែលភៀសខ្លួនចេញពីតំបន់ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ រួមទាំងក្រុងសំរោង និងស្រុកបន្ទាយអំពិល។
ទោះបីជាស្ថានភាពសន្តិសុខបានធូរស្រាលបន្តិចនៅតាមព្រំដែនចាប់តាំងពីថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូក៏ដោយ ក៏ប្រជាពលរដ្ឋមកពីតំបន់ដែលត្រូវបានសម្គាល់ជាតំបន់ក្រហម ដូចជាអូរស្មាច់ ប្រាសាទខ្នារ ប្រាសាទតាក្របី និងប្រាសាទតាមាន់ធំ ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញទេ ដោយសារតែការគំរាមកំហែងនៃគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះ និងហានិភ័យសុវត្ថិភាពផ្សេងៗទៀត។ ជាលទ្ធផល ប្រជាជនដែលត្រូវបានជម្លៀសនៅតែស្ថិតនៅក្នុងវត្តបាត់ថ្កូវ ក្នុងស្រុកចុងកាល់ និងសាលាបឋមសិក្សាអូរអំពិល ក្នុងស្រុកអន្លង់វែង។
គ្រួសារជាង ២០០០ គ្រួសារត្រូវបានទុកចោលនៅក្នុងជំរំវត្តបាត់ថ្កូវ។ ដោយអនុវត្តតាមការណែនាំពីលោកជំទាវ ពេជ្រ ច័ន្ទមុនី ជំរំនានាទូទាំងប្រទេសត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យបង្កើតចម្ការបន្លែដើម្បីបំពេញបន្ថែមអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកស្រុក។ វត្តបាត់ថ្កូវគឺជាជំរំមួយក្នុងចំណោមជំរំដែលបានអនុវត្តគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ។
លោក មាន ម៉ិក អនុប្រធានការិយាល័យកសិកម្ម និងផលិតភាពកសិកម្ម នៃមន្ទីរកសិកម្មខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងជាអ្នកគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋានបន្លែ បានមានប្រសាសន៍ថា កសិដ្ឋាននេះមានផ្ទៃដីជិតបីហិកតា។ ដំណាំដែលកំពុងដាំដុះរួមមាន ស្ពៃក្តោប ស្ពៃក្តោបបៃតង និងផ្កាខាត់ណាខៀវ ដែលជាបន្លែដែលលូតលាស់លឿន និងស័ក្តិសមសម្រាប់ការប្រមូលផលរហ័ស។
លោក Mek បានមានប្រសាសន៍ថា «គោលបំណងគឺផ្តល់បន្លែដែលមានសុខភាពល្អសម្រាប់ជនភៀសខ្លួន ខណៈពេលដែលក៏ជួយកាត់បន្ថយការចំណាយលើអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេផងដែរ»។
លោកបានបន្ថែមថា នៅពេលដែលមានផលិតភាពពេញលេញ កសិដ្ឋាននេះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងផ្តល់ផលបន្លែរហូតដល់មួយតោនក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរចែកចាយផលិតផលជាបន្តបន្ទាប់គ្នាក្នុងចំណោមគ្រួសារដែលត្រូវបានជម្លៀស។
ការប្រមូលផលត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងចាប់ផ្តើមក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៍។
ដើម្បីដំណើរការកសិដ្ឋាននេះ អាជ្ញាធរជំរំបានជ្រើសរើសអ្នកស្ម័គ្រចិត្តពីក្នុងចំណោមអ្នកស្រុកដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅ ដើម្បីជួយក្នុងការដាំដុះ និងថែទាំ។ លោក ម៉ិក បានកត់សម្គាល់ថា បន្ថែមពីលើការចូលរួមចំណែកកម្លាំងពលកម្ម អ្នកស្ម័គ្រចិត្តកំពុងទទួលបានជំនាញកសិកម្មជាក់ស្តែង។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «ពេលពួកគេត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ពួកគេអាចប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងនេះដើម្បីដាំបន្លែសម្រាប់ចិញ្ចឹមខ្លួនឯង ឬសូម្បីតែរកប្រាក់ចំណូលតិចតួចក៏បាន»។
យោងតាមលោក ម៉េត មាសភក្តី អភិបាលរងខេត្ត ជំរំជនភៀសខ្លួនវត្តបាត់ថ្កូវ បច្ចុប្បន្នកំពុងទទួលបន្ទុកគ្រួសារចំនួន ២.២០៩ គ្រួសារ ស្មើនឹងមនុស្ស ៧.២៦៧ នាក់។
នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ កុមារដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅបានចាប់ផ្តើមថ្នាក់រៀននៅមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សានៅក្នុងជំរំនានា បន្ទាប់ពីការសិក្សារបស់ពួកគេត្រូវបានរំខានដោយការបាញ់ផ្លោង និងការវាយប្រហារដោយរ៉ុក្កែតរបស់ថៃ ដែលបានវាយប្រហារសាលារៀនតាមបណ្តោយព្រំដែន។
កុមារមកពីភូមិចកជ័យ និងភូមិព្រៃចន្ទ ក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ដែលកំពុងស្នាក់នៅជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេនៅវត្តចន្ទស៊ី ក្នុងឃុំកូប ស្រុកអូរជ្រៅ បានចាប់ផ្តើមចូលរៀននៅថ្ងៃទី 5 ខែមករា។ ថ្នាក់រៀនត្រូវបានរៀបចំឡើងបន្ទាប់ពីការសិក្សាត្រូវបានផ្អាក បន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់យោធាថៃទៅលើសាលារៀន និងភូមិស៊ីវិល។
លោក សុវណ្ណ សោភ័ណ នាយិកាសាលាបឋមសិក្សាឈូកជ័យ ដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយការបាញ់ផ្លោងរបស់ថៃ និងមានទីតាំងនៅក្នុងតំបន់ដែលឥឡូវនេះស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់យោធាថៃ បាននិយាយថា ការបង្រៀននេះអាចធ្វើទៅបានបន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរ ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកបរិច្ចាគ បានផ្គត់ផ្គង់តង់ និងសម្ភារៈសិក្សា។
អ្នកស្រី លុច ទ្រីយ៉ា ជាគ្រូបង្រៀនម្នាក់មកពីភូមិឈូកជ័យ បាននិយាយថា អ្នកស្រីបានបញ្ចូលសិស្សមកពីកម្រិតថ្នាក់ផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងថ្នាក់រៀន។
ក្រសួងមហាផ្ទៃបានរាយការណ៍ថា អរិភាពឆ្លងដែនបានប៉ះពាល់ដល់ខេត្តចំនួនប្រាំពីរគឺ ព្រះវិហារ ឧត្តរមានជ័យ បន្ទាយមានជ័យ បាត់ដំបន់ ពោធិ៍សាត់ កោះកុង និងសៀមរាប។
សេវាសាធារណៈបានបើកដំណើរការឡើងវិញដោយផ្នែកខ្លះប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់។ នៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ការិយាល័យរដ្ឋបាល និងស្ថានីយ៍ប៉ូលីសភាគច្រើនបានបើកដំណើរការឡើងវិញ ប៉ុន្តែសាលារៀន និងមណ្ឌលសុខភាពរាប់សិបកន្លែងនៅតែបិទ។ នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ សាលារៀនមួយចំនួនតូច និងមណ្ឌលសុខភាពមួយកន្លែងនៅតែបិទ ខណៈដែលនៅខេត្តព្រះវិហារ សាលារៀនជិត ៣០ កន្លែង និងមណ្ឌលសុខភាពចំនួន ១៤ កន្លែងនៅតែមិនដំណើរការ។
ការខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលនៅតែបន្តត្រូវបានវាយតម្លៃ។ ចាប់តាំងពីដើមខែធ្នូមក អាជ្ញាធរបានកត់ត្រាការខូចខាតដល់ផ្ទះរាប់រយខ្នង អគារឯកជន យានយន្ត ទីផ្សារ ប៉មទូរស័ព្ទ បរិក្ខារផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ រួមទាំងសាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ការិយាល័យរដ្ឋាភិបាល វត្តអារាម ស្ពាន ផ្លូវថ្នល់ និងប្រាសាទបុរាណ។ មន្ត្រីបានព្រមានថា វិសាលភាពពេញលេញនៃការខូចខាតអាចខ្ពស់ជាងនេះ នៅពេលដែលការវាយតម្លៃនៅតែបន្ត។
អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានកំពុងរៀបចំវិធានការស្តារឡើងវិញនៅទូទាំងខេត្តដែលរងផលប៉ះពាល់។ ភូមិមួយចំនួននៅតែមិនអាចចូលទៅដល់បាន ខណៈដែលជម្រកបណ្តោះអាសន្នកំពុងត្រូវបានរៀបចំសម្រាប់គ្រួសារដែលមិនអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញបាន។ មន្ត្រីក៏កំពុងពង្រឹងយុទ្ធនាការយល់ដឹងជាសាធារណៈអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះផងដែរ។
ក្រសួងមហាផ្ទៃ បាននិយាយថា ខ្លួននៅតែសម្របសម្រួលយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ដើម្បីតាមដានការវិវឌ្ឍនៅជួរមុខ និងការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ ខណៈពេលដែលផ្តល់អាទិភាពដល់ការស្តារឡើងវិញនូវសេវាសាធារណៈ ឯកសារស៊ីវិល និងជីវភាពរស់នៅសម្រាប់សហគមន៍ដែលរងផលប៉ះពាល់។
172.315 SRY