សង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ា គ្របដណ្ដប់លើជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ
សេចក្តីសង្ខេប៖ អ្នកជំនាញនិយាយថា ជម្លោះរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលដែលកំពុងកើនឡើងជាមួយអ៊ីរ៉ង់ អាចបង្វែរការចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិពីជម្លោះទឹកដីនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលអាចអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសថៃបន្តកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា និងធ្វើប្រតិបត្តិការយោធាដោយស្ងាត់ៗ។
សង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ាដែលកំពុងកើនឡើង បន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែលលើអ៊ីរ៉ង់ ប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការបិទបាំងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកការទូតរបស់កម្ពុជា ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ រួមទាំងការចូលរួមអន្តរជាតិថ្មីៗរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ។
មជ្ឈិមបូព៌ាកំពុងជាប់ក្នុងសង្គ្រាមក្នុងតំបន់មួយបន្ទាប់ពីការធ្វើឃាតមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ Ayatollah Khamenei នៅថ្ងៃទី 28 ខែកុម្ភៈ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។ ជម្លោះនេះបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលទាក់ទាញប្រទេសឈូងសមុទ្រជាច្រើន និងតួអង្គមិនមែនរដ្ឋ។
នៅថ្ងៃដំបូងនៃយុទ្ធនាការនេះ ការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលលើទីក្រុងតេអេរ៉ង់បានសម្លាប់លោក Ayatollah និងមន្ត្រីសន្តិសុខជាន់ខ្ពស់មួយចំនួន។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក “ប្រតិបត្តិការ Epic Fury” បានវាយប្រហារគោលដៅជាង 1,250 កន្លែងនៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ រួមទាំងរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរនៅ Isfahan និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសន្តិសុខនៅទីក្រុងតេអេរ៉ង់។ ដើម្បីសងសឹក អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក និងមីស៊ីលរាប់រយគ្រាប់ទៅលើប្រទេសឈូងសមុទ្រដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។
អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក អាន់តូនីញ៉ូ ហ្គូទែរេស បានអំពាវនាវឱ្យមានការបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវអរិភាព និងការបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹង ដើម្បីការពារជម្លោះពីការរីករាលដាលពាសពេញតំបន់។ លោកបានជំរុញឱ្យគ្រប់ភាគីទាំងអស់វិលត្រឡប់មកតុចរចាវិញដោយមិនបង្អង់យូរ។
លោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយស្តីពីទិវាសន្តិភាពអន្តរជាតិថា “សន្តិភាពយូរអង្វែងអាចសម្រេចបានតែតាមរយៈមធ្យោបាយសន្តិភាពប៉ុណ្ណោះ រួមទាំងការសន្ទនា និងការចរចាពិតប្រាកដផងដែរ”។
លោក Guterres បានធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្រដៀងគ្នានេះទាក់ទងនឹងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដែលនាំឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នាខាងយោធាពីរលើកកាលពីឆ្នាំមុន ដែលបណ្តាលឱ្យមានមនុស្សស្លាប់រាប់រយនាក់ និងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាជនរាប់រយរាប់ពាន់នាក់។
អ្នកជំនាញបានព្រមានថា វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលអ្នកខ្លះហៅថា «សង្គ្រាមលោកលើកទី៣» នឹងទាមទារការចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិយ៉ាងពេញទំហឹង ដែលធ្វើឱ្យងាកចេញពីជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ ដោយហេតុនេះបង្កើនឱកាសនៃការប្រឈមមុខដាក់គ្នាផ្នែកយោធាមួយផ្សេងទៀតរវាងប្រទេសជិតខាងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងពីរ។
«ការវាយប្រហារលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់មិនចាំបាច់ល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាទេ ពីព្រោះការផ្សាយព័ត៌មានទាំងអស់នឹងត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយរឿងនេះ ហើយប្រទេសកម្ពុជាត្រូវការការផ្សាយព័ត៌មានបន្ថែមទៀតដើម្បីដាក់សម្ពាធលើប្រទេសថៃ»។ លោក ឆាំង យុ នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា «ការវាយប្រហារលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់មិនចាំបាច់ល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាទេ ពីព្រោះការផ្សាយព័ត៌មានទាំងអស់នឹងត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយរឿងនេះ ហើយប្រទេសកម្ពុជាត្រូវការការផ្សាយព័ត៌មានបន្ថែមទៀតដើម្បីដាក់សម្ពាធលើប្រទេសថៃ»។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់គឺជាការបិទបាំងការឈ្លានពានផ្នែកយោធារបស់ថៃនាពេលអនាគត និងជាការរំខានដល់មហាអំណាចពិភពលោកក្នុងអ្វីដែលកើតឡើងនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍»។
«ដោយសារកាលៈទេសៈទាំងនេះ វានឹងមិនគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលទេ ប្រសិនបើមានការផ្ទុះឡើងនៃជម្លោះរវាងកម្ពុជា និងថៃម្តងទៀត។ វាអាចទៅរួចដែលថា រឿងតែមួយគត់ដែលរារាំងយោធាថៃពីការឈានទៅមុខគឺប្រវត្តិសាស្ត្រ»។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា ខណៈដែលប្រទេសកម្ពុជាទទួលបានជោគជ័យខ្លះក្នុងការទប់ស្កាត់ការបង្ខូចទ្រង់ទ្រាយការពិតដោយភាគីនានាដែលស្វែងរកការទាញយកប្រយោជន៍ពីជម្លោះព្រំដែន ប្រទេសកម្ពុជាមិនទាន់សម្រេចបាននូវការទម្លាយដ៏ចាំបាច់ក្នុងការបង្កើតនិទានកថានេះនៅឡើយទេ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «ប្រវត្តិសាស្ត្រនៅតែជាវិស័យសំខាន់មួយនៃជម្លោះនេះ ដែលវាជាសង្គ្រាមព័ត៌មានដូចជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធដែលមានចលនាដែរ ហើយត្រូវធ្វើច្រើនទៀតនៅក្នុងវិស័យនេះ ដើម្បីកែលម្អការយល់ដឹងរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ដែលមានតាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី 20»។
លោក គិន ភា អគ្គនាយកវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិកម្ពុជា បានយល់ស្របថា សង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា គឺជារឿងមិនអំណោយផលដល់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងពឹងផ្អែកលើការទូតអន្តរជាតិ និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែន។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «សង្គ្រាមធំនៅមជ្ឈិមបូព៌ាទំនងជាធ្វើឱ្យជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃមើលទៅដូចជាការប្រយុទ្ធគ្នាតូចមួយ»។ «ដោយសារសហគមន៍អន្តរជាតិ និងការផ្សាយព័ត៌មានរបស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកំពុងផ្តល់អាទិភាពច្រើនជាងមុនចំពោះអ្វីដែលកំពុងកើតឡើងនៅទីនោះ វាបានបង្កើតគម្លាតនៃការយកចិត្តទុកដាក់ ដែលថៃអាចកេងចំណេញដើម្បីឱ្យកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួនអាចបន្តកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា ឬធ្វើប្រតិបត្តិការយោធាដោយស្ងាត់ៗ»។
ស្ថានភាពពិភពលោកអាចផ្តល់ឱកាសឱ្យប្រទេសថៃរំលោភ ឬថែមទាំងធ្វើឱ្យយន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់សម្រាប់ការកំណត់ព្រំដែនមិនមានសុពលភាព ជាពិសេសអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ ២០០០ និងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ ១៩០៧ និងផែនទីភ្ជាប់មកជាមួយ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «ក្នុងបរិបទបែបនេះ កម្ពុជាត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នបន្ថែមទៀតចំពោះការផ្លាស់ប្តូរជាយុទ្ធសាស្ត្រណាមួយដែលបង្ហាញដោយរដ្ឋាភិបាល និងកម្លាំងយោធាថៃ ហើយបន្តប្រមូលភស្តុតាងដើម្បីគាំទ្រអំណះអំណាងរបស់ខ្លួន ដើម្បីទប់ស្កាត់ករណីនេះមិនឲ្យបាត់ពីរបៀបវារៈក្នុងតំបន់»។
«ខណៈពេលដែលសណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោកកំពុងដួលរលំ ហើយប្រទេសមហាអំណាចអនុវត្តស្តង់ដារពីរទាក់ទងនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងនាមជារដ្ឋតូចមួយត្រូវតែពឹងផ្អែកលើភាពធន់ផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន ដោយពង្រឹងសមត្ថភាពយោធា និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន ខណៈពេលដែលរក្សាបេសកកម្មរបស់ខ្លួនក្នុងការទូតអន្តរជាតិ»។
ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ បានឆ្លើយតបទៅនឹងជម្លោះរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។ ដូចអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិដែរ ក្រសួងការបរទេសរបស់ពួកគេបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះស្ថានភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ហើយបានអំពាវនាវឱ្យគ្រប់ភាគីទាំងអស់អត់ធ្មត់អតិបរមា ដើម្បីទប់ស្កាត់ការកើនឡើងដែលអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតជនស៊ីវិល និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សន្តិភាពក្នុងតំបន់។
ខណៈពេលដែលប្រទេសថៃបានបង្ហាញការប្តេជ្ញាចិត្តជាច្រើនដងចំពោះដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីនៃជម្លោះព្រំដែន សកម្មភាពរបស់ខ្លួនបានបំភ្លៃពាក្យសម្ដីរបស់ខ្លួន។
ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ឧត្តមសេនីយ៍ឯក វីនថៃ ស៊ូវ៉ារី អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពភូមិន្ទថៃ បានព្រមានថា ប្រទេសថៃនឹងវាយប្រហារកាន់តែជ្រៅទៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ប្រសិនបើកម្ពុជាដាក់ពង្រាយប្រព័ន្ធបាញ់រ៉ុក្កែតច្រើនគ្រាប់រយៈចម្ងាយឆ្ងាយ PHL-03 របស់ខ្លួននៅតាមព្រំដែន។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «កម្ពុជាហាក់ដូចជាមិនទាន់បានឈានទៅរកការប្រើប្រាស់អាវុធទាំងនោះនៅឡើយទេ ពីព្រោះការធ្វើដូច្នេះនឹងពង្រឹងយុត្តិកម្មរបស់ប្រទេសថៃក្នុងការឆ្លើយតបដោយភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ប្រឆាំងនឹងគោលដៅសំខាន់ៗនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលអាចបង្កការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរយ៉ាងទូលំទូលាយ»។
លោក វីនថៃ បានបន្ថែមថា ការប្រើប្រាស់អាវុធរបស់យោធាថៃនៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតសមស្រប និងចាំបាច់។ ប្រទេសថៃបានប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំង និងគ្រាប់បែកចង្កោមនៅក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នាខាងយោធាទាំងពីរលើកកាលពីឆ្នាំមុន។
លោក ពូ សុធីរៈ ទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់កិត្តិយសនៃមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាតំបន់កម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា ការចូលរួមរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពសហរដ្ឋអាមេរិក នឹងផ្តល់ជាជំនួយខ្លះដល់ប្រទេសកម្ពុជា។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «កម្ពុជាកំពុងទន្ទឹងរង់ចាំការកំណត់ឡើងវិញប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនៃទំនាក់ទំនងរបស់ខ្លួនជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក»។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា «ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោកទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប គឺជាជោគជ័យដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយ ក្នុងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ តាមរយៈមធ្យោបាយសន្តិភាព ដោយផ្អែកលើក្របខ័ណ្ឌទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ដែលសម្របសម្រួលដោយប្រទេសចិន និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងគូឡាឡាំពួ ដែលសម្របសម្រួលដោយលោក Trump និងប្រធានអាស៊ាននាពេលនោះ គឺលោក Anwar Ibrahim»។
308.907 SRY