អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលព្រមានថា...

អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលព្រមានថា ផ្សែងពុលពីការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនបង្កវិបត្តិមនុស្សធម៌

ជនភៀសខ្លួន​ជ្រកកោន​នៅ​ស្រុក​មង្គលបុរី បន្ទាប់​ពី​មាន​ជម្លោះ​ព្រំដែន។ KT/Khem Sovannara

សេចក្តីសង្ខេប៖ ការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃបានបង្កឱ្យមានវិបត្តិមនុស្សធម៌ និងបរិស្ថាន ដោយបានបំពុលទឹក និងខ្យល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

អង្គការសង្គមស៊ីវិលកម្ពុជាបានលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភអំពីវិបត្តិមនុស្សធម៌ និងបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរដែលបណ្តាលមកពីការប៉ះទង្គិចគ្នាតាមព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃថ្មីៗនេះ ដោយរាយការណ៍ថា ផ្សែងពុល ការបំពុលសារធាតុគីមី និងគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះបានធ្វើឱ្យមនុស្សរាប់រយនាក់ឈឺ សម្លាប់សត្វពាហនៈ ប្រភពទឹកដែលមានមេរោគ និងការបង្ខំឱ្យផ្លាស់ទីលំនៅយ៉ាងច្រើន។

ថ្លែងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានរួមគ្នាស្តីពី “ការឆ្លើយតបវិបត្តិព្រំដែន ការរកឃើញការវាយតម្លៃរហ័ស និងសកម្មភាពបន្ទាប់” លោក រស់ សុថា នាយកប្រតិបត្តិនៃសម្ព័ន្ធសកម្មភាពសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បានព្រមានថា ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះមិនមែនជារឿងតូចតាចនោះទេ។

លោក សុថា បានមានប្រសាសន៍ថា «សកម្មភាពរបស់យោធាថៃប្រឆាំងនឹងកម្ពុជា គឺជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើសិទ្ធិមនុស្ស ច្បាប់អន្តរជាតិ និងសុវត្ថិភាពបរិស្ថាន ដែលគំរាមកំហែងមិនត្រឹមតែសហគមន៍កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងសន្តិសុខក្នុងតំបន់ទៀតផង»។

ចាប់ពីខែកក្កដាដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ការវាយតម្លៃរហ័សមួយនៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ និងឧត្តរមានជ័យ បានវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន សុខភាព និងជីវភាពរស់នៅនៃផ្សែងពុលដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាប្រើប្រាស់ដោយយោធាថៃក្នុងអំឡុងពេលប៉ះទង្គិចគ្នាតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។

របាយការណ៍បានបង្ហាញថា ភូមិចំនួន ១២១ តាមបណ្តោយជួរភ្នំដងរែកបានរងផលប៉ះពាល់ ដែលក្នុងនោះ ២៧ ត្រូវបានចាត់ទុកថារងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រទេសថៃបានទទួលស្គាល់ថាបានប្រើប្រាស់ផូស្វ័រពណ៌ស និងសារធាតុគីមីផ្សេងទៀត ដោយអះអាងថាពួកគេមិនត្រូវបានកំណត់គោលដៅទៅលើជនស៊ីវិលទេ ប៉ុន្តែនេះអាចរំលោភលើពិធីសារទីក្រុងហ្សឺណែវ និងកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិផ្សេងទៀត។

ឧបាសក ហ៊ីង នឿន មកពីភូមិថ្មដូន ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានមានប្រសាសន៍ថា គាត់បានជួបប្រទះរោគសញ្ញាភ្លាមៗបន្ទាប់ពីផ្សែងពុលបានហុយពីលើផ្ទះរបស់គាត់ ដោយពណ៌នាថាវាមានក្លិនដូចថ្នាំសម្លាប់ស្មៅខ្លាំងដែលបណ្តាលឱ្យគាត់ឈឺក្បាល។

ប្រភពទឹកនៅជិតតំបន់ជម្លោះ ដូចជាអាងស្តុកទឹកកំពីងពួយ និងទំនប់រ៉ាំដូសស្រែ ត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនមានសុវត្ថិភាពដោយសារតែកម្រិត pH ខ្ពស់ និងមាតិកាអាលុយមីញ៉ូមខ្ពស់ ដែលបង្កហានិភ័យដល់សុខភាពរយៈពេលវែង។ ការបំពុលខ្យល់នៅតែខ្លាំង ដោយមានរបាយការណ៍ជាញឹកញាប់អំពីផ្សែងពណ៌បញ្ចេញសារធាតុគីមីពុលដែលបណ្តាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពភ្លាមៗ។

លោក សុថា បានមានប្រសាសន៍ថា ផលវិបាកក្នុងតំបន់មានសារៈសំខាន់ ហើយនេះមិនមែនជាបញ្ហារបស់កម្ពុជាតែមួយមុខនោះទេ។ អាស៊ាន និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ត្រូវតែធ្វើឲ្យភាគីពាក់ព័ន្ធទទួលខុសត្រូវ និងចាត់វិធានការរួមគ្នា ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិនេះ។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ទឹក​ដែល​ហូរ​ចេញពី​តំបន់​សមរភូមិ​ខ្ពង់រាប​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បឹង​ទន្លេសាប និង​ទន្លេមេគង្គ​អាច​គំរាមកំហែង​ដល់​ប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ី​នៅ​ខាងក្រោម។

នាយកប្រតិបត្តិវេទិកាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលស្តីពីកម្ពុជា លោក ស៊ឹង សារឿន បានបន្ថែមថា តម្រូវការមនុស្សធម៌បន្ទាន់នៅតែមាន ទោះបីជាមានបទឈប់បាញ់ក៏ដោយ។

លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា «គ្រួសារ​ជាច្រើន​បាន​បាត់បង់​ផ្ទះសម្បែង ដំណាំ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ និង​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ផ្ទាល់ខ្លួន​ត្រូវ​បាន​លួច»។ កសិករ​នៅ​តែ​បន្ត​ជៀសវាង​ការ​ប្រមូល​ផល​ស្រូវ និង​ដំណាំ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដោយសារ​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​នៃ​ការ​បំពុល​ដោយ​សារធាតុគីមី ខណៈ​ដើមឈើ​ហូប​ផ្លែ និង​សត្វពាហនៈ រួម​ទាំង​បសុបក្សី ជ្រូក ឆ្មា និង​ឆ្កែ បាន​ងាប់​ជា​ច្រើន​ក្បាល។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី 1 ខែមករា គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយបានរាយការណ៍ថា មនុស្សប្រហែល 410,000 នាក់ត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅ។ នេះរួមបញ្ចូលទាំងស្ត្រីប្រហែល 214,000 នាក់ និងកុមារប្រហែល 131,000 នាក់។ បច្ចុប្បន្ននេះ មនុស្សប្រហែល 186,000 នាក់កំពុងរស់នៅក្នុងទីតាំងផ្លាស់ទីលំនៅចំនួន 161 កន្លែង។ ចំនួននេះធ្លាក់ចុះពីចំនួនកំពូលប្រហែល 649,000 នាក់នៅថ្ងៃទី 27 ខែធ្នូ ខណៈដែលមនុស្សជាង 240,000 នាក់បានវិលត្រឡប់មកផ្ទះវិញ។

គ្រោះថ្នាក់​របស់​ជនស៊ីវិល​បន្ត​ធ្វើ​ឲ្យ​វិបត្តិ​កាន់តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ឡើង។ ក្រសួងមហាផ្ទៃ​បាន​រាយការណ៍​ពី​ការស្លាប់​របស់​ជនស៊ីវិល​ចំនួន ៣២ នាក់ និង​របួស​ចំនួន ៩៤ នាក់​ចាប់តាំងពី​ថ្ងៃទី ៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥។ ការខូចខាត​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ត្រូវបាន​កត់ត្រា​ទុក​ចំពោះ​ផ្ទះឯកជន គ្រឹះស្ថាន​សាធារណៈ សាលារៀន មណ្ឌលសុខភាព អគារ​រដ្ឋាភិបាល ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​អគ្គិសនី និង​ទីតាំង​សាសនា និង​វប្បធម៌។